05 Aralık 2006 tarihinde , Dernek merkezinde TÜTED başkanlığında  TGB   (Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin) sorunlarının görüşüldüğü bir toplantı düzenlenmiştir.

Yapılan toplantıya; Üyelerimiz Air Ties Kablosuz İletişim A.Ş., Argela Yazılım ve Bilişim Tek.A.Ş., Karel Elektronik A.Ş, PhonoClick İletişim Hizmetleri A.Ş., Nortel Networks Netaş Telekomünikasyon A.Ş., Vodafone IT Hizmetleri A.Ş.Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. katılmışlardır.

Mevcut durumdaki problemler;

• AR-GE faaliyeti yapan firmalara TGB’lerde yer verilmesi aşamasında dikkat edilen ölçütlerin bir standardının olmaması nedeniyle değerlendirmeler düzensiz yapılmakta, TGB’de yer alma ile ilgili başvuru ve değerlendirme süreci çok ağır işlemektedir. (Bu süre 1,5 yıla kadar çıkabiliyor.)
• Çalışma ortamındaki koşulların alt yapıları iyileştirilememektedir,
• Hali hazırda ARI TGB' de m2 başına 15 Euro (yaklaşık 20 USD) + KDV kira ve ortalama 5 Euro + KDV aylık ortak giderler ödenmektedir. ODTÜ TGB' te kiralar 6 -10 USD + KDV düzeylerindeyken, maslakta  (ticari kaygılar ile ofis kiralayan)  plazalarda dahi ARI TGB'in belirlediğinin çok altındaki düzeylerde kiralar istenmektedir. Örneğin maslak bölgesinin prestijli plazalarından Park Plaza'da kiralar yaklaşık ARI TGB'in kirasının yarısı kadar, m2 başına 12-13 USD + KDV'dir. Bunlara ek olarak 1 yıllık kira KDV dahil olarak peşin istenmektedir. ARI 2 binalarında bulunan firmalar bulunduğu katları kaba inşaat hali ile teslim almış, boya, kablolama, havalandırma, yangın söndürme altyapısı, yükseltilmiş tavan, taban ve benzeri birçok yatırımı kendileri yapmak durumunda kalmışlardır. Mevcut kiralama hizmetine hiç bir park alanı dahil edilmemekte, ayrıca otopark girişleri için günlük kişi başı 12 YTL'ye varan tutarlarda otopark ücreti tahsil edilmektedir. Teslim edilmeyen ofis için 1 yıllık kira bedeli peşin olarak alınmakta, kira sözleşmelerinin koşulları çok ağır şartlar içermektedir. TGB’lerde yer kiralayan firmalara bu alanlar bomboş olarak teslim edilmekte, her türlü iç donanım kiracıya ait olup, bunun bedeli 250.000 Euro’yu bulmaktadır.
• Mahsuplaşma konusu KDV'siz fatura kesen firmalar için cazip olmamaktadır, KDV muafiyeti yurtdışından malzeme ya da cihaz ithalatı yapan firmalara zarar vermektedir. İthalat için ödenen KDV'nin alıcılara yansıtılmaması durumunda AR-GE firmasının sürekli KDV alacağı oluşmakta, AR-GE'yi desteklemek amacıyla düşünülmüş olan bu imkân donanım üretimi ya da tasarımı yapan firmaların mal maliyetlerinin %18 artmasına yol açmaktadır.
• TGB’lerin en önemli amaçlarından biri olan üniversitelerle ortak akademik çalışma yapmak olmasına rağmen,  bu konuda muhatap bile bulunamamaktadır.
• Maliyetler çok yüksek olduğu için verilen teşvikler çok verimli olmamaktadır.
• TGB lerde yazılım dışında üretim yapılması şu anda mümkün değildir, test ortamı dahi yaratılamamaktadır.
• Firma çalışanlarının fiziki olarak TGB’ler dışında bulunduğu zamanın tespiti konusunda uygulamalarda ve kanunun yorumlanmasında farklılıklar yaşanmaktadır, proje kapsamında ama , TGB alanı dışında geçirilen zamanlar proje kapsamında değerlendirilmemektedir. TGB kanunu gereğince AR-GE desteklerinden TGB alanı (binası) içerisindeyken yararlanabilmesi, TGB alanı dışına çıkıldığı an desteklerden yararlanılamayışı en öncelikli sorunlardan biridir. Yapılan iş gereği ve AR-GE kavramının özü gereği, herhangi bir yeniliği yaratmak,  araştırma-geliştirme yapmak kapalı bir bina içerisinde gerçekleştirilememektedir. Bu yeniliği yaratacak mühendisler işleri ile ilgili toplantılara seminerlere katılmak zorundadırlar, dışarıdaki yeni gelişmeleri takip etmek, ürünlerin bir kısmını doğrudan müşterinin ortamında geliştirmek, ürünlerini müşterinin ağı üzerinde test etmek zorundadırlar. Dahası TGB bulunan tüm firmalar yaratılan AR-GE yi artı değere dönüştürmek, satış yapmak, bunun için müşteriye gitmek, satış sonrası destek vermek durumundadır.  AR-GE kavramı bu şekilde geniş bir çalışma alanını kapsarken, kanunun mevcut yaklaşımı ile buradaki firmalar AR-GE teşviklerinden tam olarak yararlanamamaktadırlar.
• 100 AR-GE personeli kriterinin sektörümüzün mevcut yapısı için son derece iddialı olacağı ve sektörün geneline tesir edecek bir çözümden uzaklaşılabileceği hususundan endişe etmekte, bu sayının daha aşağıda konumlandırılmasının amaca daha çok hizmet edeceği kanaatini taşımaktayız.

Çözüm önerileri:

• Firmaların kendi AR-GE’lerini yaptığı ya da AR-GE yapmak üzere kurdukları şirketlerinin faaliyet alanları TGB olarak kabul edilmeli ve TGB mevzuatındaki tüm teşviklerden bire bir aynı olmak üzere yararlandırılmalıdır.
• TGB’lerin kiralama koşulları iyileştirilmelidir. TGB’lerde kira ve benzeri temel konularda üst limitler belirlenmeli veya TGB’ler arasındaki bu uygulama farklılıkları giderilmelidir.  TGB alanlarının kira bedellerinin belirlenmesi ve benzeri uygulamalar konusunda sınırların kanun koyucu tarafından çizilmelidir
• Üretim alanı, TGB lerden başka yer olabilmeli ve fason üretim yapılabilmelidir.
• AR-GE yapan firmaların denetimi SPK kuralları çerçevesinde olmalı ve defter tutma konusunda SPK kuralları benimsenmelidir.
• Sorunların çözümüne yönelik çalışmaların ve yeni kanunun kabulü ivedilikle gerçekleşmelidir.
• Teknoloji Geliştirme Bölgesi statüsü verilen AR-GE birimleri ve şirketlerin projelerinin, mevzuatta belirtilen teşvik kapsamına uygunluğu onaylanmalı ve izlenmesi sürecinde destek/görüş alınacak kurum/kuruluşların seçiminin işleri aksatmayacak şekilde yapılmalı ve süreç iyi yönetilmelidir.
• Teknoloji Geliştirme Bölgesi’nde ve /veya TGB statüsü verilen yerlerde uygulanan AR-GE teşviklerinden faydalanacak firmaların teknik/bilimsel kalifikasyonu için TÜBİTAK uzmanları kullandırılmalıdır. (üniversiteden profesörlerin hakem tayin edilmesinin, çıkar çatışması -“conflict of interest”- yaratacağı düşünülmüştür.)
• TGB kanunu genel olarak yazılım üretip satan firmalar için tasarlanmış gibi gözükmektedir. Vergi muafiyetinden yararlanabilmek için teknoloji geliştirme bölgesinde üretim yapılması öngörülmektedir.  Donanım tasarlayan ve bu donanımlar üzerinde çalışan yazılımları üreten firmaların TGB içinde donanım üretimi yapması mümkün değildir. Kanunun fason üretim yaptıran ve yazılım ve donanım tasarımı yapan firmalara vergi avantajı sağlayacak şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.
•  TGB de çalışanlara uygulanan gelir vergisi muafiyeti yanında, SSK prim muafiyeti de getirilmeli, ya da en azından bu primlerin işveren hissesi muaf tutulmalıdır.
•  Aslında TGB lere özellikle de ihracata yönelik ürünler düşünüldüğünde serbest bölge özellikleri de ilave edilmelidir. Bu durumda, bölgele gümrük sınırları dışında telakki edilerek, özellikle uluslararası ürün geliştirme ve tedarikinde bir üs olabilmelidir.
• Yazılım maliyetlerinin tamamı indirilecek giderler kapsamına alınmalı. Aksi halde, amortisman olarak ve yıllara sari biçimde düşülebilmektedir.
• TGB’lerde çalışacak -en azından belli sayıdaki- yabancıların çalışma izinleri konusunda kolaylıklar getirilmeli, böylece yabancı girişimcilerin ve teknolojilerin de bölgelere gelmesi sağlanabilmelidir.
•  Yer sorunu sebebiyle, aynı bölgede başka uygun bir park alanı yoksa park dışındaki AR-GE elemanlarının da muafiyetlerden istifade etmesi gerekmektedir.
• TGB Genel Müdürlüğünün gerekli çalışmaları yapabilmek adına ihtiyacı olan bütçe; şu anda mecliste bulunan Elektronik ve Uzak Mesafe Haberleşme Yasa tasarısının içinde yer alan, lisans alan operatörlerden sağlanan gelirin bir bölümünün tekrar Telekomünikasyon Kurumu vasıtası ile geri kazandırılması ve AR-GE yapan firmaların bu teşvikten faydalandırılması ile aşılabilir. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı AR-GE Genel Müdürlüğü emrine bu bütçeden Telekomünikasyon şirketlerine kullandırılmak üzere kaynak aktarımı ile ilgili Telekomünikasyon Kurum yetkilileri iletişim sağlanmalıdır.
• AR-GE ile ilgili teşvik veren birçok kamusal kurum mevcuttur. Bu kurumların hepsi tek elde toplanmalı ve tekelden yönetilmelidir. Şu anki durum kaoslara yol açmaktadır.
• Uluslararası alanda, buluşlara patent alabilmek için ciddi rakamlar ödenmektedir. Bu çerçevede bu tip çalışmaları olan firmalara patent alma konusunda destek verilmelidir.
• 2013 yılına kadar olan AR-GE muafiyeti uzatılmalıdır.

TÜTED GENEL MERKEZ