2009 Sektör Değerlendirmesi

Telekom sektörü 2009 yılını nasıl geçirdi, ne gibi gelişmeler ve yatırımlar oldu

2009 yılı mobil operatörlerle sabit operatörlerin rekabetinin daha fazla arttığı bir yıl olarak geçti. Mobilde numara taşınabilirliğiyle artan rekabet telekomünikasyon pazarının ağırlığının mobile kayma sürecini de artırdı. Öte yandan sabit telekomünikasyon pazarında rekabetin olmaması da, sabit pazarın büyümesinin önündeki önemli bir engel olarak kalmaya devam ediyor.

2009 yılına temelde damgasını vuran konulara baktığımızda ilk sırayı mobilde numara taşınabilirliği aldı. İkinci olarak da 3G servisinin başlaması çok önemli bir gelişme olarak 2009’a yansıdı. Mobilde numara taşınabilirliği, sektörü epey hareketlendirdi. 8 milyondan fazla abone (mevcut GSM abonelerinin % 15’ine tekabül ediyor) operatörünü değiştirdi. 3G servislerinin başlaması ise, genişband internet erişimi pazarında mobil kullanıcıların pazardan pay almasını sağladı. Servislerin başladığı ilk 3 ayda 200 binin üzerinde abone, genişband internet erişim hizmetinde 3G servisini tercih etti. Bu rakam aynı dönemdeki toplam yeni ADSL ve kabloTV genişband abonelerinden daha fazla bir rakamı oluşturuyor.

Yatırım olarak 2009 yılına baktığımızda ise; 2008 yılında toplamda 4 milyar TL olan yatırımın, 2009 yılında da gerçekleştiğini görüyoruz. Özetle telekomünikasyon pazarının toplam gelirleri, genel ekonomik gidişatın aksine, % 3 ile % 5 arasında büyüme yakalamıştır. Öte yandan hem mobil hem de sabit abone sayısı azalırken, ADSL’deki bir önceki yıl gerçekleşen % 20 büyüme bu yıl % 3’ün altında seyretti.

2009’daki 3G ve numara taşınabilirliği gibi uygulamalar sektörü nasıl etkiledi?

Kasım 2009 tarihli BTK tarafından yayınlanan pazar verilerine ilişkin rapora göre; 3G ve numara taşınabiliriliği sonrasında 2009’un ikinci çeyreği ile, 3. çeyreğinde; sabit trafik % 11.7 azalırken mobil trafikte % 8.9 artış gözlendi.  Bu veriler ışığında sabit trafikteki düşüşe karşılık mobil trafiğin pazar payını arttığını görmekteyiz.

2009 yılında mobil pazardaki abone dağılımında ise, Turkcell’in pazar payı % 56 olarak gerçekleşirken, Vodafone ve Avea sırasıyla % 25 ve % 19 olarak pazardan pay aldı. Toplam ses trafiğinde mobil operatörler toplam trafiğin % 72’sini taşırken sabit operatörlerin payları % 28 olarak gerçekleşti.

Telekom sektörü 2009 yılındaki kriz dönemini nasıl atlattı, bundan nasıl etkilendi? 2010 için beklentiler neler?

Küresel kriz yılında telekom sektörü en az etkilenen sektörlerin başında geldi. Pazarımız 2009 yılında % 3 ile % 5 arasında büyüme göstermeyi başardı. Tüm sektörler içinde en hareketli sektörlerden birisi oldu. Öte yandan özellikle sabit telekomünikasyon pazarında beklenen rekabet ortamının halen hayata geçmemiş olması sektördeki önemli eksiklik olarak ortaya çıktı. Alternatif telekom operatörlerinin çağrı başlatma pazarında paylarının halen % 5’i geçememiş olması, ADSL’de de % 6 mertebesinde gerçekleşmesi bu alandaki düzenleme ve uygulama eksikliklerinin en önemli göstergesini oluşturmaktadır.

2010 yılına baktığımızda sektör olarak büyümenin devam etmesi, mevcut istihdamın artırılması ve yatırımların devam etmesi bekleniyor. Aynı zamanda 2010 yılında mobil ve sabit pazarda ses alanında yaşanan çetin rekabetin genişband internet erişiminde de hız kazanacağı öngörülüyor. Öte yandan ikili oyunun yanısıra, üçlü ve dörtlü oyun uygulamalarının artarak devam etmesi bu çerçevede ses ve genişband internet erişiminin yanısıra multimedya uygulamalarla (IPTV, WebTV vb.) mobil hizmetlerle yakınsama daha da hızlanacağını düşünüyoruz. İnternet uygulamalarının ve trafiğinin artarak devam etmesi veri merkezlerinin (Datacenter) önemini artıracak; bu çerçevede güçlü Datacenter yatırımları hayata geçirilecek ve fiber optik altyapı yatırımları önemini sürdürecektir. Datacenter yatırım ve uygulamalarına paralel olarak sanal sunucu hizmetleri, yönetilebilir depolama ve yedeklemeyle yazılımların servis olarak sahip olunmasıne yönelik servisler hızla yaygınlaşacaktır.

2009 yılı itibariyle ADSL abone sayısı, sabit hat kullanıcısı, internet kullanıcısı sayısı ne kadar? 2010’da ne kadar olması tahmin ediliyor?

BTK tarafından hazırlanan pazar verileri raporuna göre; sabit hat kullanıcı sayısının yaklaşık 17 milyon, ADSL’de ise abone sayısının 6 milyonun biraz üzerinde gerçekleştiğini görmekteyiz. İnternet kullanıcı sayısının da 26 ile 28 milyon arasında olduğu öngörülmektedir. 2010 yılı için genişband internet erişimi ve toplam internet kullanıcı sayısında artış beklenirken, sabit hat kullanıcısı sayısında artış beklenmemektedir.

2010 yılında telekom sektöründe nasıl gelişmeler ve yenilikler olacak?

2010 Türkiye’deki telekom sektörü açısından belirleyici dönemlerden birisi olacak. Teknoloji yönünü tümüyle yakınsamaya çevirmiş durumda. Bu kapsamda 2’li oyun, 3’lü oyun ve 4’lü oyun uygulamaları artacak. Ses, görüntü ve veri iletişimine olan talebin artması sonucunda, çoklu servis sunabilmemiz için gereken geniş bant altyapısının önemini de artıyor. Türkiye’de MVNO (Sanal mobil operatörlüğü), WIMAX, STH (Sabit Telefon Hizmetleri) lisanslarına ilişkin regülasyonların uygulanması, genişbant altyapısının gelişmesi ve YAPA’nın (Yerelağın paylaşıma açılması) uygulanabilir hale gelmesi, YAPA kapsamındaki santral sayısının artırılması ile bu yakınsamalar gerçekleşecek ve katma değerli, bütünleşik, inovatif ürünlerin sunulması mümkün olacaktır.

2010 yılında sabit telekomünikasyon pazarında da rekabetin tesis edileceğini öngörüyoruz. Pazarın sağlıklı büyümesi, bugüne kadar uzun soluklu yatırım yapan oyuncuların hak ettikleri payları alması ve Avrupa Birliği uyum çalışmaları çerçevesinde sabit telekomünikasyon pazarında da gerçek rekabetin oluşmasını çok önemli görüyoruz.

Genişband internet erişiminde 3G’yle birlikte mobilin de önemli bir oyuncu olacağı bu pazar, 2010 yılının ortasında yalın ADSL uygulamasıyla tanışacak. Bu çerçevede mobil genişbandın artırmaya çalışacağı pazar payına karşın ADSL pazarında da yeni dinamikler ortaya çıkacaktır.

2009 yılı itibariyle telekom pazarının büyüklüğü nedir? 2010 yılında bu büyüklüğün ne kadar olmasını tahmin ediyorsunuz?

2009 yılında telekom pazarının büyüklüğü 21 milyar TL mertebesinde ulaşmıştır. 2010 yılında da bu büyümenin devam etmesi ve toplam pazar büyüklüğünün 22 milyar TL’ye ulaşması beklenmektedir.

MURAT KÜÇÜKÖZDEMİR/GLOBAL İLETİŞİM GEN.MÜD.

TÜTED DENETİM KURULU ÜYESİ

18 01 2010